E566 welke in de jaren zestig werd gebruikt aan boord van Duitse
koopvaardijschepen.
Deze professionele ontvangers waren zo zwaar (wellicht kent u de Racal
ontvangers, deze zijn nog een stuk robuster dan deze Siemens) dat ze
onder gespecialiseerde verzamelaars worden aangeduid als "boat
anchor".
Deze Siemens wordt vanwege zijn kleurrijke afstemschaal ook wel de
Regenboog-ontvanger genoemd.
Na de tweede wereldoorlog stond de Duitse radioindustrie een aantal
jaren onder strenge controle van de geallieerden.
Slechts met hun toestemming mochten zenders worden gebouwd.
Dit duurde echter slechts enkele jaren, en al spoedig begon Siemens met
de bouw van zenders en ontvangers voor de Duitse koopvaardij, en rond
1960 werden topklasse ontvangers als deze geproduceerd.
De gebruiksmogelijkheden waren zeer divers.
Men heeft geprobeerd zoveel mogelijk functionaliteit en betrouwbaarheid
in één kastje te stoppen, zodat in een kleine ruimte een
volwaardig ontvangstation kon worden gerealiseerd.
De Siemens E566 voldeed aan de kwaliteitseisen voor zeewaardige
koopvaardijschepen; dat was ook de oorspronkelijke bedoeling van de radio's, wat ook blijkt uit het beeldmerk waarin een scheepje is verwerkt.
Maar verder werd hij gebruikt door bijvoorbeeld persagentschappen en
ambassades.
Er was voorzien in de mogelijkheid tot het aansluiten van
een telex-schrijver of een zogenaamde "Hell-schreiber", een
soort fax, rechts afgebeeld (Museum voor Communicatie in Den Haag).
We mogen wel aannemen dat zend- en luisteramateurs in die tijd niet kapitaalkrachtig genoeg waren om deze ontvangers voor hun hobby te kopen.
Hoe oud is zo'n Debeg ontvanger nu?
Er worden voor de Siemens E566 verschillende jaartallen genoemd, meest variërend van 1960 tot 1963.
Het model is echter ouder.
In 1957 is het zeilschip Pamir uit 1911 met een grootte van 3080 ton op de Atlantische Oceaan vergaan met man en muis en een Siemens E566 aan boord.
Het gewicht van de ontvanger laat uw scheepje natuurlijk als een baksteen naar de bodem verdwijnen!
Slechts zes van de 86 opvarenden overleefden het ongeluk.
Foto's van vroege E566's laten meestal een groene radio zien. Of de grijze uitvoeringen van later datum zijn is me niet bekend.
niet mogelijk, maar een globale uitleg volgt aan de hand van het blokschema van de ontvanger.
De technische gegevens van de Siemens Debeg zijn aan het eind van dit
artikel getabelleerd.
De signalen komen links binnen, worden hoogfrequent versterkt (EF93) en in een EK90 gemengd met het oscillatorsignaal van de ECC82. In de banden 1 en 2 is het uitgangssignaal 50kHz en wordt het door een frequentieverdubbelaar (EK90) gestuurd om op de middenfrequentie van 100kHz uit te komen. In de banden 3 en 5 werkt de ontvanger als enkelsuper: de eerste mengtrap heeft 100kHz als uitgang en die gaat rechtstreeks naar de middenfrequent-versterker.
Op de banden 4 en 6 tot 12 is de Siemens een dubbelsuper: de eerste middenfrequentie is circa 1080kHz en dit signaal wordt in de tweede mengtrap (weer een EK90) gemengd met het tweede oscillatorsignaal (weer uit een ECC82) tot de middenfrequentie van 100kHz. De tweede oscillator (en daarmee feitelijk de eerste middenfrequentie) is over een bereik van 100kHz verstembaar, van 1180 tot 1280kHz; de bedoeling hiervan wordt straks uitgelegd.
Het 100kHz signaal wordt gefilterd door een vierkrings-filter en dan doorgegeven aan twee gescheiden middenfrequentversterkers, beide opgebouwd uit een EF93. De ene is smalbandig (voor CW telegrafie en EZB uitzendingen) en de andere breedbandig (voor AM uitzendingen). De regelspanning voor ASR en stuurspanning voor het afstemoog EM34 worden steeds afgenomen van die MF-buis die voor het signaal niet in gebruik is. Tenslotte is er voor AM een diode-detector EB91, en voor het CW/EZB deel een oscillator-detector ECC82.
De ontvanger is in verschillende modulen opgebouwd, en van binnen strak
gecompartimenteerd.
Alle buizen zitten natuurlijk in afschermbussen.
Let op de forse voedingstrafo rechtsachter.
De ontvanger kan uit wisselspanning worden gevoed, maar er was ook een
speciale "wisselrichter" verkrijgbaar waarmee gelijkstroom kon
worden gebruikt.
De ASR regelt vier buizen waarmee een dusdanig goede regeling bereikt wordt dat een variatie van de ingangsspanning met een factor 5000 wordt teruggebracht tot een factor 1,6. Desgewenst kan de hoogfrequente versterking handmatig geregeld worden; vooral bij enkelzijbandontvangst is dit veel prettiger, maar het is ook handig als je met een richtantenne een zender wilt peilen.
De laagfrequentversterker is een EL90, voorafgegaan door een stoorbegrenzer die uit twee diodes bestaat en simpelweg signaalpieken afsnijdt.
Wat kun je beluisteren met een Debeg ontvanger? Begin met het aansluiten van een flinke draadantenne.
| kHz | Callsign |
|---|---|
| 325 | LLS |
| 331 | NV |
| 335 | NIK |
| 350 | ONW |
| 368 | NR |
Wanneer een onderdeel kapot is of ontbreekt heeft men al snel een
huizenhoog probleem.
De speciale palletjes, schakelaars, spoelen zijn nauwelijks door andere
spullen te vervangen.
En de ontvanger bevat heel wat speciale mechanische delen voor de
afstemming en de fijnafstemming.
Een speciale bron van ellende is de bandschakelaar: de sleden vallen met
een oogje in pallen op de druktoetsen, maar die breken vaak af.
In mijn ontvanger zijn er van de 12 al 8 gelijmd!
De foto toont dit gedeelte van de ontvanger; links zie je de
oscillatorspoelen en condensators, direct op de bandschakelaar
gemonteerd, met afgenomen afscherming.
Rechts de schakelnokken, enkele gelijmd op de plaats waar ze het
schakelaarhuis binnengaan.
Ondanks deze trammelant vind ik deze Siemens E566 Debeg een mooi bezit.
Het is een blikvanger die geen bezoeker ontgaat, en hij zorgt voor veel
luisterplezier!
De nog levende Debegs worden zorgvuldig door hun baasjes gekoesterd
en van tijd tot tijd ontvang ik verzoeken voor informatie.
Yuichi Yamamoto JA1FVJ (right) stuurde me een foto van zijn exemplaar,
dat met Engelse bedrukking meer geschikt was voor een internationaal gebruik.
Carlos uit Spanje stuurde me een foto van zijn exemplaar,
gekocht in 2009 van de Spaanse nazaten van een Duitse scheepskapitein.
Merk op dat de plaatsing van de koptelefooncontacten anders is
(en de kleur ook).
Volgens Carlos is dit een exemplaar van de eerste generatie.
| Type | Siemens E566 Debeg, Duitsland, ca. 1961. | ||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Banden |
| ||||||||||||
| Behuizing | Staal, HxBxD = 52x33x35cm. Gewicht: 34 kg. | ||||||||||||
| Buizen |
|